Stichting Buitenamstel Geestgronden biedt geestelijke gezondheidszorg in de regio’s Amsterdam-Zuid en – Nieuw-West, Amstelveen, Hoofddorp en Haarlem. Op twee locaties zijn specialistische teams aanwezig voor de behandeling van bipolaire (manisch-depressieve) stoornissen; locatie A.J. Ernststraat in Amsterdam-Buitenveldert en locatie Spaarnepoort in Hoofddorp. Hier worden ook Tweede Opinies uitgevoerd en wetenschappelijk onderzoek verricht. De Vakgroep Psychiatrie van VU Medisch Centrum Amsterdam is onderdeel van de Stichting Buitenamstel Geestgronden. In 2009 zal een academische werkplaats Bipolaire stoornissen gevormd worden. Deze academische werkplaats is de omgeving waarin (topreferente) patiëntenzorg, onderwijs, opleiding en onderzoek tezamen worden uitgeoefend.

Behandeling

Voor behandeling zijn multidisciplinaire teams beschikbaar met psychiaters, psychiaters in opleiding, (sociaal-psychiatrische) verpleegkundigen, psychotherapeuten en ergotherapeuten. Behandeling wordt geboden volgens de Richtlijn Bipolaire Stoornissen van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (2008) en bestaat uit de volgende onderdelen.

• Diagnostiek. Er wordt een uitgebreide inventarisatie gemaakt van alle klachten. De ziektegeschiedenis wordt nauwkeurig in kaart gebracht en er wordt onderzocht welke factoren bij het ontstaan van klachten een rol spelen. Vragenlijsten ten aanzien van depressieve en manische symptomen worden afgenomen. Als het enigszins kan, worden partner, familie of belangrijke anderen ook uitgenodigd voor een gezamenlijk gesprek. Ook zullen eventuele lichamelijke oorzaken (o.a. middels bloed- en urine onderzoek) worden uitgesloten. Er wordt nauw samengewerkt met de internist en neuroloog.
• Voorlichting en psycho-educatie. Er wordt uitgebreid uitleg gegeven worden over wat deze ziekte inhoudt, wat belangrijke leefregels kunnen zijn en hoe men terugval kan voorkomen. Er is een speciale voorlichtingscursus voor patiënten met een bipolaire stoornis en belangrijke anderen. Dit kunnen bijvoorbeeld een partner, ouders, broers, zussen of vriend(inn)en zijn. De cursus bestaat uit zes bijeenkomsten waarin uitgebreid voorlichting wordt gegeven, uitleg wordt gegeven over het maken van een signaleringsplan (wat zijn bijvoorbeeld de eerste tekenen van een depressie of manie?) en het bijhouden van een Life Chart. Met deze Life Charts kunnen stemmingswisselingen in kaart worden gebracht en ze zijn zeer behulpzaam bij het kiezen voor of bijstellen van de juiste behandeling. Daarnaast is in de cursus uitgebreid tijd voor het uitwisselen van kennis en ervaringen. Zie elders op deze website.
• Medicamenteuze behandeling. Het gebruik van medicijnen is een centraal onderdeel van de behandeling. De eerder genoemde Richtlijn Bipolaire Stoornissen wordt hierbij gevolgd. Zeer regelmatig wordt gecontroleerd op werking en eventuele bijwerkingen van de gebruikte medicijnen. Meestal vindt ook periodiek bloedonderzoek plaats, o.a. naar bloedspiegels van de medicijnen.
• Psychotherapie. Soms kan het nuttig zijn om cognitieve gedragstherapie aan de behandeling toe te voegen. Met deze therapie, die wordt gegeven door een psycholoog-psychotherapeut, leert men in te grijpen in de zogenaamde cognitieve gedragscirkel. En bij een depressieve ontregeling leert men de negatieve gedachtenketen te ontzenuwen. De therapie wordt zowel individueel als in een groep aangeboden.
• Hulp bij dagbesteding/werk. Passende dagbesteding en eventueel (vrijwilligers)werk zijn belangrijk onderwerp in de behandeling. Indien nodig kan hierbij hulp van anderen worden ingeschakeld (Trajectbureau of Roads, afhankelijk van de locatie). Ook kan worden deelgenomen aan de cursus Bipolaire Stoornis en Werk, die wordt gegeven door een ergotherapeut en een verpleegkundige. Hierin wordt informatie en begeleiding gegeven bij het vinden of vasthouden van passend werk, rekening houdend met de ziekte.
• Samenwerking met andere teams/afdelingen. Bipolaire stoornissen gaan geregeld samen met andere psychische klachten, zoals alcohol- en drugsverslaving, angststoornissen en persoonlijkheidsproblematiek, waaronder de borderline persoonlijkheidsstoornis. Wij hebben expertise als het gaat om dergelijke complexe problemen en werken samen met andere teams op dezelfde locatie die gespecialiseerd zijn in de behandeling van deze stoornissen.

Tweede Opinies (“Second Opinions”)

Op verzoek van patiënten of hun behandelaar worden adviezen over diagnostiek en behandeling gegeven. Belangrijk hierbij is dat vooraf een aantal heldere vragen worden gesteld en dat vooraf schriftelijk alle relevante informatie over het ziektebeloop en de behandeling wordt verstrekt. Vooroverleg is wenselijk. De behandeling wordt niet overgenomen.

Wetenschappelijk onderzoek

Binnen de Stichting Buitenamstel Geestgronden lopen verschillende onderzoeken op het gebied van bipolaire stoornissen. Aan patiënten kan gevraagd worden om aan onderzoeken mee te werken.

De ADS studie

Het effect van Alcohol, Drugs en Stimulantia op het beloop van patiënten met een bipolaire stoornis.
Ongeveer de helft van de patiënten met een bipolaire stoornis heeft in zijn leven een of meerdere perioden te maken met misbruik of verslaving. Met name het overvloedig gebruik van alcohol en drugs heeft, zoals onderzoek tot nu laat zien, een negatieve invloed op het beloop van de stoornis. In de ADS studie zijn 137 patiënten een jaar lang gevolgd met behulp van Life Charts. Dagelijks noteerden de deelnemers aan de studie o.a. een aantal stemmingssymptomen en welke medicatie zij die dag genomen hadden. Daarnaast registreerden zij dagelijks het aantal eenheden alcohol, het aantal kopjes koffie of thee, het aantal glazen Coca Cola en het aantal sigaretten dat zij dagelijks gebruikten. Met de gegevens wordt onderzocht in welke mate de genomen middelen een invloed hebben op het beloop van de bipolaire stoornis. De eerste resultaten van deze studie zullen in 2009 gepubliceerd worden.

De MDQ-studie

De detectie van bipolaire stoornissen bij patiënten die hulp zoeken bij instellingen voor verslavingszorg.
Een aantal patiënten met alcohol of drugsverslaving weet niet dat zij tevens ook lijden aan een bipolaire stoornis. Met deze studie wordt onderzocht of het screeningsinstrument de “Mood Disorder Questionnairre” een goed instrument is om een bipolaire stoornis op te sporen bij patiënten die hulp zoeken bij de verslavingszorg.

De NESDA studie

The NEtherlands Study of Depression and Anxiety: the long term prognosis of anxiety and depression.
Aan dit onderzoek zijn het VU Medisch Centrum, Stichting Buitenamstel Geestgronden, het Leids Universitair Medisch Centrum, het Universitair Medisch Centrum Groningen en o.a GGZ MentrumJellinek verbonden. Een grote groep patiënten (ongeveer 3000) worden 8 jaar lang gevolgd. Een van de vele onderzoeksvragen die middels deze studie beantwoord zullen worden is de vraag welke patiënten met een depressie in die 8 jaar een manisch-depressieve stoornis zullen ontwikkelen

Daarnaast neemt de Stichting Buitenamstel Geestgronden geregeld deel aan landelijke onderzoeken, waaronder het METSYS-onderzoek (naar het voorkomen van het zgn. metabool syndroom bij het gebruik van stemmingsstabilisatoren).

Expertise

Op diverse gebieden is er speciale kennis en ervaring, namelijk:

• Bipolaire Stoornissen en Alcohol- en Drugsgebruik, -misbruik en -verslaving.
• Bipolaire stoornissen en zwangerschap. Bij vrouwen met een bipolaire stoornis die zwanger zijn of willen worden, wordt speciale begeleiding geboden.
• Waak/slaapritmen (circadiane ritmen) en bipolaire stoornissen. Slaapstoornissen komen veel voor en kunnen van invloed zijn op het ontstaan of blijven bestaan van manisch-depressieve klachten.

De Stichting Buitenamstel Geestgronden participeert in het landelijk Kenniscentrum voor Bipolaire Stoornissen te Utrecht. Daarnaast is er een samenwerkingsrelatie met de VMDB, de Vereniging voor Manisch Depressieven en Betrokkenen. De behandelaren zijn lid van de LithiumPlusWerkgroep. Deze landelijke werkgroep, bestaande uit psychiaters, (sociaal-psychiatrisch) verpleegkundigen, psychologen, internisten en farmacologen, houdt zich met name bezig met het optimaliseren van de behandeling van bipolaire stoornissen en deskundigheidsbevordering.

Contactgegevens

Locatie A.J. Ernststraat, Amsterdam-Buitenveldert

• Mw. U. Klumpers, psychiater
• Dhr. A. Blom, psychiater
• Psychiater in opleiding m/v
• Mw. C. Marchandise, nurse practitioner i.o., verpleegkundige
• Mw. M. Borst, sociaal-psychiatrisch verpleegkundige
• Mw. E. Dozeman, verpleegkundig specialist
• Mw. M. Hoogveld, psycholoog/cognitief gedragstherapeut

Stichting Buitenamstel Geestgronden-VUMC
Zorgprogramma Stemming, Bipolaire Stoornis
A.J. Ernststraat 887
1081 HL AMSTERDAM
Tel. 020-7884666
Fax. 020-7884677
E-mail: Bipolaire_poli@ggzba.nl
Website: www.ggzbuitenamstel.nl

Locatie Spaarnepoort, Hoofddorp:

• Dhr. J. van Zaane, psychiater
• Mw. H. Visser, psychiater
• Mw. L. Van der Meer, nurse practitioner, sociaal-psychiatrisch verpleegkundige
• Mw. R. Vijfhuizen, sociaal-psychiatrisch verpleegkundige

Stichting Buitenamstel Geestgronden-VUMC,
Polikliniek Spaarnepoort, Team Bipolaire Stoornissen
Spaarnepoort 1
2134 TM Hoofddorp
Tel.: 023-8903100
Fax.: 023-8903270
Website: www.geestgronden.nl