Tussenstand van veelbelovende onderzoeken rond bipolaire stoornissen

imageOp 12 mei vond in het UMC Utrecht het mini-symposium ‘Recent findings of bipolar research in the Netherlands’ plaats.

Het team van Utrechtse onderzoekers deed een boeiend verslag van een aantal lopende studies:
Bipolar Genetics (BIG), Kinderen van Ouders met een Bipolaire Stoornis (KBO) en Brain Imaging, Development, and Genetics (BRIDGE). Het team bestaat uit Manon Hillegers, Marco Boks, Esther Mesman, Lucia Abramovic, Anna de Jong, Sanne Kemner en Annabel Vreeker.

Voor al deze succesvolle studies werd en wordt landelijk geworven, onder andere via VMDB en KenBiS. Er zijn inmiddels veel publicaties verschenen en in voorbereiding.

Boris Birmaher, MDSpeciale gast was Prof. Boris Birmaher van de Universiteit van Pittsburgh, die een lezing gaf over zijn onderzoek naar bipolaire stoornissen bij kinderen en adolescenten. In een video naar aanleiding van het winnen van de Colvin Prize zegt Birmaher: “Once we understand the causes of bipolar, we will be able to develop more specific treatments. […] Even if a child gets the diagnosis, he has a good chance to do well. This is one of the most hopefull results that are now apparent.”

Ralph Kupka (KenBiS) gaf een overzicht over stadiëringsmodellen voor bipolaire stoornissen. Hij kijkt met voldoening terug: “Het was een bijzonder informatieve middag met levendige discussies.”

Momenteel kunnen verwijzers nog deelnemers aanmelden voor de BRIDGE-studie.

  • Bipolar Genetics - Bipolaire Stoornis - UMC UtrechtOver Bipolar Genetics: dit is een onderzoek naar welk deel van het erfelijk materiaal verantwoordelijk is voor het ontwikkelen van een bipolaire stoornis. Daarnaast is het streven zoveel mogelijk te leren over mogelijke omgevingsfactoren die kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van de stoornis.
  • Over de KBO-studie: dit is een onderzoek naar de ontwikkeling van bipolaire stoornissen bij familiair belaste kinderen. Onderwerpen zijn risicofactoren, vroege uitingen van deze ziekte, en de hersenontwikkeling van deze jongeren.
  • BRIDGEOver de BRIDGE-studie: dit is een onderzoek bij kinderen en adolescenten van ouders met een psychose, een bipolaire stoornis of schizofrenie. Deze kinderen hebben een verhoogd risico om een psychiatrische stoornis te ontwikkelen.

Animatiefilm over bipolaire stoornis en psychosegevoeligheid

Op schizofreniebestaatniet.nl is een animatiefilmpje te vinden over manisch-depressiviteit en psychosegevoeligheid. In het filmpje (zie ook hieronder) geeft hoogleraar Jim van Os beeldend en op een eenvoudige manier hersteltips aan mensen die last hebben van manieën, depressies en psychosen. De volgende adviezen komen aan de orde:

  • vast levensritme (slapen, bewegen, dagindeling) eventueel via sociale ritme therapie
  • inzicht in waarschuwingssignalen via signaleringsplan
  • contragedrag
  • medicatie
  • psychotherapie
  • contact met ervaringsdeskundige

Zie ook de nieuwe richtlijn bipolaire stoornissen (30 maart 2015) voor een uitvoerige behandeling van de interventiemogelijkheden.

Partners gezocht van zwangere vrouwen

Voor een onderzoek zoekt SCBS Dimence partners van vrouwen met een bipolaire stoornis, die zwanger zijn of recent zijn bevallen.

Het onderzoek gaat over de behoeften aan zorg van deze partners. Aan de hand van uitkomsten wil SCBS Dimence het zorgaanbod zo nodig aanpassen. Momenteel is er geen gericht zorgaanbod voor deze groep partners.

Kunt u meehelpen om partners te vinden die willen deelnemen? Kijk hier voor meer informatie.

App BiPoLog maakt stemming bijhouden gemakkelijker

Voor mensen met een bipolaire stoornis zijn diverse apps beschikbaar voor het bijhouden van de stemming. Een ervan is BiPoLog, ontwikkeld door het Centrum voor Bipolaire Stoornissen van KenBiS-deelnemer Mediant GGZ. Mischa van Bendegem, verpleegkundig specialist van Mediant, vertelt over de ervaringen rond de app en andere ontwikkelingen bij het centrum.bipolog

BiPoLog is sinds 2014 beschikbaar. De app is gratis en anoniem te downloaden via de app store/play store op de smartphone. In 2012 is de ontwikkeling gestart. Inmiddels maken 841 mensen er gebruik van, met name in Enschede en omgeving, de thuisbasis van Mediant. Mischa: “BiPoLog staat voor Bipolair Logboek. Het is een stemmingsdagboek gebaseerd op de life-chartmethode, een methode die aanbevolen wordt in de landelijke richtlijn. De app biedt bovendien info over bipolaire stoornissen, over zelfmanagement, en over wanneer en waar hulp te zoeken. Ook zijn er tips in het omgaan met de stemmingsklachten.”

Aanleiding voor de app

De app is ontwikkeld om het bijhouden van de stemming meer toegankelijk te maken. Mischa: “In 2012 heb ik onderzocht hoe patiënten met een bipolaire stoornis de life-chartmethode ervaren. Een aantal patiënten opperden het bijhouden van de life chart via een app. Destijds was er nog niet zo’n app. Ze schatten in dat je dan ook ‘makkelijk’ tussendoor je stemming kunt invullen op de telefoon. Tegelijk met het checken van je mail of facebook. Ze schatten ook in dat het minder confronterend kan zijn dan bijhouden op papier, waarbij ze er echt voor moeten gaan zitten.”

Doorontwikkeling

Voordeel van een digitaal hulpmiddel is dat verbeteringen snel tot stand komen. “De app wordt steeds verbeterd, ook naar aanleiding van reacties van gebruikers. We richten ons met name op het gebruikersgemak. We kijken nog naar de mogelijkheid om de informatie op de app ook beschikbaar te maken voor de behandelaar van de patiënt, als de patiënt daar toestemming voor geeft.”

Mediant gaat met de tijd mee

Het Centrum voor Bipolaire Stoornissen van Mediant GGZ is volop in ontwikkeling. Dat blijkt niet alleen uit de app. “Er wordt gewerkt volgens de richtlijn bipolaire stoornissen zodat we kwalitatief goede zorg verlenen. We hebben een team van enthousiaste medewerkers. Er is een lotgenotengroep, die goed loopt onder leiding van onze ervaringsdeskundige. Er is ook speciale aandacht voor jongeren, die onlangs een eigen lotgenotenbijeenkomst hebben gehad. We kijken ook naar de lichamelijke gezondheid en de leefstijl van de patiënten. We zoeken hierin steeds meer de samenwerking met huisartsen en andere specialisten. In september 2015 starten we met een Sociaal Ritme Therapiegroep en themabijeenkomsten gericht op leefstijl. Ook is er een wekelijkse wandelgroep om mensen te stimuleren samen te bewegen. Onder begeleiding van onze systeemtherapeut gaat er binnenkort een partnergroep starten. Ons team is uitgebreid met een ambulant verpleegkundige, om meer outreachend te kunnen werken. Op die manier hopen we met name opnames te voorkomen. Verder gaat elke twee maanden een nieuwsbrief uit over de ontwikkelingen.”

Meer informatie

Een voorbeeld van een andere app is iMoodz van KenBiS-deelnemer Psych.

Voor meer informatie over BiPoLog: Centrum voor Bipolaire Stoornissen van Mediant GGZ, Mischa van Bendegem, telefoon 053 488 18 90, aczbipolairestoornissen@mediant.nl.