Handboek bipolaire stoornissen

Begin 2008 verscheen bij uitgeverij De Tijdstroom het Handboek Bipolaire Stoornissen, onder redactie van Ralph Kupka, Elise Knoppert – van der Klein en Willem Nolen. Dit is het eerste Nederlandstalige handboek dat geheel is gewijd aan de diagnostiek, achtergronden en behandeling van de bipolaire stemmingsstoornis.

Het boek bestaat uit vijf delen: “diagnostiek en epidemiologie”, “etiologie en pathogenese”, “behandeling”, “speciale populaties”, en “het perspectief van patiënt en betrokkenen”. Het deel over behandeling is in overeenstemming met de herziene richtlijn van 2008 van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (herzien in 2015 – red).

Het boek wil een brug slaan tussen de bevindingen uit wetenschappelijk onderzoek en de klinische praktijk, en wordt afgesloten met een beschouwende epiloog waarin de redactie onder de titel “synthese en vooruitblik” de stand van zaken nog eens samenvat en verwachtingen voor de toekomst uitspreekt.

In totaal werkten meer dan 40 auteurs aan het boek, zowel clinici als onderzoekers. Uniek voor een dergelijke uitgave is de bijdrage van ervaringsdeskundigen, die de drie hoofdstukken in het vijfde deel schreven. Jim van Os, hoogleraar psychiatrie aan de Universiteit van Maastricht, schreef het voorwoord.

Het Handboek Bipolaire Stoornissen is bedoeld voor iedereen die zich met de behandeling van mensen met een manisch-depressieve stoornis bezighoudt.

Het boek is te bestellen via de website van de Tijdstroom.

Inhoud

Voorwoord
– 9 Jim van Os
Ten geleide
– 11 Ralph Kupka, Elise Knoppert-van der Klein en Willem Nolen

Deel 1 diagnostiek en epidemiologie

Hoofdstuk 1
Classificatie en diagnostiek – 15 Ralph Kupka en Willem Nolen
Hoofdstuk 2
Meetinstrumenten – 41 Ralph Kupka en Willem Nolen
Hoofdstuk 3
Epidemiologie – 53 Eline Regeer en Ralph Kupka
Hoofdstuk 4
Beloop op korte en lange termijn – 77 Ralph Kupka

Deel 2 etiologie en pathogenese

Hoofdstuk 5
Genetica – 103 Ronald Vonk
Hoofdstuk 6
Neurobiologische aspecten – 125 Marco Boks, Astrid van der Schot en Neeltje van Haren
Hoofdstuk 7
Immunologie en endocrinologie – 137 Esther Knijff, Veerle Bergink, Roel de Rijk en Hemmo Drexhage
Hoofdstuk 8
Cognitieve functiestoornissen – 157 Lydia Krabbendam en Baer Arts
Hoofdstuk 9
Psychologische factoren en persoonlijkheidsontwikkeling – 171 Marjolein Wals en Debbie de Been
Hoofdstuk 10
De invloed van omgevingsfactoren – 181 Rob Havermans en Manon Hillegers

Deel 3 behandeling

Hoofdstuk 11
Psycho-educatie – 197 Dorine Postma, Adriaan Honig en Ed van Gent
Hoofdstuk 12
Farmacotherapie – 209 Willem Nolen, Raphael Schulte en Ralph Kupka
Hoofdstuk 13
Lithium – 241 Elise Knoppert-van der Klein, Ingeborg Wilting en Willem Nolen
Hoofdstuk 14
Anticonvulsiva – 255 Erwin Hartong, Marc van der Loos en Willem Nolen
Hoofdstuk 15
Antipsychotica – 269 Raphael Schulte en Willem Nolen
Hoofdstuk 16
Antidepressiva – 285 Harm Gijsman en Willem Nolen
Hoofdstuk 17
Overige biologische behandelingen – 297 Ralph Kupka en Willem Nolen
Hoofdstuk 18
Psychotherapie – 311 Marc Blom en Belinda van den Berg
Hoofdstuk 19
Zelfmanagement – 329 Peter Goossens en Titus Beentjes
Hoofdstuk 20
Multidisciplinaire behandeling – 343 Janwillem Renes, Joma Prinsen en Ralph Kupka

Deel 4 speciale populaties

Hoofdstuk 21
Kinderen en adolescenten – 361 Catrien Reichart
Hoofdstuk 22
Ouderen – 379 Frits Oostervink en Heleen van Gerven
Hoofdstuk 23
Vrouwen met een bipolaire stoornis – 399 Elise Knoppert-van der Klein, Anja Stevens en Pieternel Kölling
Hoofdstuk 24
Comorbiditeit – 421 Jan van Zaane, Hetty Visser en Belinda van den Berg

Deel 5 het perspectief van patiënt en betrokkenen

Hoofdstuk 25
Werken – 441 Annemarie Kolenberg
Hoofdstuk 26
Wanhoop en extase als bron van cultuur: creativiteit – 461 Marlies ter Borg en Marijke Bakhuijsen
Hoofdstuk 27
Het perspectief van de patiënt en diens naasten – 481 Alette van Bentum en Elly van Ree

Epiloog

Hoofdstuk 28
Synthese en vooruitblik – 505 Ralph Kupka, Elise Knoppert-van der Klein en Willem Nolen

Appendix 1: Meetschalen – 517
Appendix 2: Somatische aspecten bij behandeling – 523
Aanbevolen websites – 539
Voorlichtingsmateriaal – 541
Personalia – 543
Register – 549